Identyfikacja i waloryzacja czynników rozwojowych wsi w kontekście ich wykorzystania w turystyce i edukacji.
W ramach realizacji Celu 2 Partnerstwa „Razem” we wsiach objętych projektem prowadzone są badania, których celem jest rozpoznanie potencjału rozwojowego wsi związanego z wybranymi wcześniej tematami specjalizacji. Badania składają się z trzech części:
1. Badania terenowe.
2. Badania zasobów internetowych
3. Badanie zasobów zawartych w publikacjach zwartych
i prasowych.
Badania prowadzone przez zespół badawczy składający się z etnologów, socjologów i kulturoznawców pod kierunkiem Piotra Idziaka. Opis narzędzi badawczych, przewidzianych do stosowania przy prowadzeniu tych badań znajduje się w ramce "Materiały do pobrania".
Część 1 - Badania terenowe (etap 1).
Pierwszy etap badań terenowych odpowiada poziomowi obserwacji w procesie badania w działaniu . Etap ten był realizowany przez zespół złożony ze specjalistów w zakresie: etnologii, antropologii, pedagogiki i astrofizyki. W rezultacie powstała Ewidencja i waloryzacja zasobów rozwojowych wsi:
oraz
Trwa opracowywanie wyników badań dla Podgórek i Sierakowa.
Dąbrowa – Wioska Zdrowego Życia.
Specjalizacja wsi będzie się opierać na zagadnieniach związanych ze zdrowym trybem życia: zielarstwo, medytacja, różdżkarstwo, aktywność fizyczna i sport. W ramach tworzenia produktu wsi mieszkańcy przygotują m.in. zajęcia edukacyjne (np. zioła w kuchni i kosmetyce) oraz terapeutyczne (np. hipoterapia, dogoterapia), ogród zdrowia (a w nim spiralę ziół, ogródek medytacyjny), ścieżkę zdrowia (w tym m.in. ścieżka Kneippa), piramidę zdrowia itp. Tworząc wioskę zdrowia będziemy na nowo interpretować przestrzeń wsi oraz szukać alternatywnych sposobów wykorzystania jej niematerialnych i materialnych zasobów.
1. Przebieg badań.
Badania prowadzone w Dąbrowie służyły ewidencji zasobów, które mogą okazać się przydatne przy tworzeniu usług i produktów związanych z zagadnieniem zdrowego życia. Dokładny przebieg badań znajduje się w
Harmonogramie
Rzeka
Wieś Dąbrowa położona jest w dolinie, której dnem płynie rzeka. Zasila ona młyński staw i jest osią wsi. W czterech miejscach jej brzegi są połączone niewielkimi, malowniczymi mostami. Jeden z nich (tuż za sklepem) to „mostek zakochanych”, służy za miejsce tajnych schadzek i... Miłość, jak nic innego, wzmacnia organizm, dodaje optymizmu – poprawia zdrowie! Po przekroczeniu młyńskiej tamy, rzeka wpływa między pola. Zimą, strome brzegi jej doliny, służą jako tor saneczkowy.
„Górka piaskowa"
Dawniej kopalnia żwiru, która dostarczała materiału budowlanego dla Dąbrowy i kilku okolicznych wsi. Obecnie zamieniła się w malowniczą dolinkę porośniętą czarnym bzem, dziką różą i żarnowcem. Jest to popularne miejsce zabaw, oferuje niezliczoną ilość kryjówek – są tam nawet dwie lisie nory! Wysoka piaskowa skarpa daje szerokie możliwości zjazdu „na byle czym” (najpopularniejsze są opony i stare miski).
Szkoła
Nowy budynek, w którym mieści się Gimnazjum i Szkoła Podstawowa w Dąbrowie, jest położony w pobliżu kościoła. Szkoła wyposażona jest w dużą salę gimnastyczną (miejsce naszych spotkań), oraz boisko sąsiadujące z rzeką. Do szkoły chodzą dzieci z Dąbrowy, Wierciszewa, Sieciemina, Dąbrówki i Karniszewic.
Szkoła jest obiektem dumy mieszkańców wsi. Sport jest popularyzowany wśród uczniów przez dwoje nauczycieli wychowania fizycznego. „Mamy mało sprzętu, ale nadrabiamy sprytem!” mówią miłośnicy gry w unihoka. Dzięki zaangażowaniu pani dyrektor, szkoła jest też centrum inicjatyw podejmowanych w Dąbrowie.
3. „Sport to zdrowie”
Gry zespołowe
Jedną z rozrywek dużych i małych mieszkańców Dąbrowy są takie gry, jak: ringo, unihok, dwa ognie. Gry zespołowe poprawiają kondycję całej społeczności – są okazją do zacieśnienia związków międzyludzkich. Zespołowe rozgrywki i turnieje są jedną z głównych atrakcji organizowanych w Dąbrowie festynów.
Judo
Wśród uczniów gimnazjum w Iwięcinie popularnym sportem jest Judo. Wielu uczniów należy do klubu judo UKS Tori. Judo to sztuka walki wywodząca się z Japonii. Wiąże się więc z tamtejszą tradycją rozwijania ciała i ducha.
4. „Zdrowy jak dąb”
Rośliny lecznicze
Rośliny znane ze swych leczniczych właściwości, takie jak: czarny bez, dzika róża, żarnowiec, skrzyp można znaleźć głównie na terenie piaskownicy. Zagajnik, który ją porasta to prawdziwa „Boża apteka”!
Rzeka zdrowia
Nad rzeką płynącą przez Dąbrowę, można poczuć mocny zapach tataraku (składnik odżywek do włosów, przypraw, oraz leków na reumatyzm). Roślina ta ma ciekawą historię – przybyła do Polski z Azji środkowej przywieziona przez Tatarów (stąd jej nazwa). Tatarak może więc stanowić podstawę do opowieści o wędrówkach roślin leczniczych przez kontynenty i epoki historyczne. W młyńskim stawie rosną pałki wodne.
5.Inicjatywy lokalne
Na początku jesieni odbywa się w Dąbrowie festyn przygotowywany przez uczniów szkoły. Nosi on tytuł „Pożegnanie lata, do przyszłego roku”.
Szkoła w Dąbrowie jest współorganizatorem Międzynarodowych Zawodów Judo im. Ewy Larysy Krause. Biorą w nich udział kluby z całego kraju, a także z zagranicy, między innymi z Niemiec. Szkoła organizuje też integracyjne zgrupowania judo dla dzieci i młodzieży z Polski i Niemiec.
6.Podsumowanie spotkania
Dokonując przeglądu naszych znalezisk: miejsc, zabaw, przygód kojarzących się ze zdrowym życiem doszliśmy do wniosku, że sposobem na ich lepsze wykorzystanie mogłaby być impreza, którą roboczo nazwaliśmy „Weekend zdrowego życia”. Wraz z dziećmi i młodzieżą z Dąbrowy wymyślaliśmy atrakcje, które odbędą się podczas tej imprezy. Zastanawialiśmy się też jakie mogą mieć znaczenie dla promocji zdrowego stylu życia i jak można na nich zarobić. Zaplanowaliśmy między innymi: warsztaty z ziołolecznictwa (prowadzone przez mieszkańców w oparciu o rośliny lecznicze występujące w Dąbrowie); bieg na orientację przez aleje dębowe; turniej zjazdów z góry piaskowej (przygotowany przez ekspertów w tej dziedzinie – dzieci z Dąbrowy); trening judo dla początkujących (prowadzony przez młodych adeptów sztuk walki); rozgrywki w dwa ognie, unihoka i ringo (każdy będzie mógł znaleźć drużynę do gry).
Impreza odbędzie się wiosną 2006.
Iwięcino – wieś końca świata
Specjalizacja wiąże się ze znajdującym się w iwięcińskim kościele malowidłem „Sąd Ostateczny”. Będzie się ona opierać na różnorodnych interpretacjach terminu „koniec świata” i zagadnieniach z tym związanych (np. koniec świata rolniczego, historycznego, przyrodniczego). W ramach tworzenia produktu wsi mieszkańcy przygotowani zostaną do prowadzenia zajęć edukacyjnych nt. astronomii, historii i końca świata rolniczego, języka niemieckiego i różnic międzykulturowych przygotują również „podwórzec czasu” oraz zajęcia artystyczne z wykorzystaniem między innymi słomy, siana, trzciny czy kamienia.
1.Przebieg badań
Badania prowadzone w Iwięcinie służyły ewidencji zasobów, które mogą okazać się przydatne przy tworzeniu usług i produktów związanych z zagadnieniem końca świata. Dokładny przebieg badań znajduje się w
Harmonogramie
2.Końce świata w Iwięcinie
Ewidencja końców świata w Iwięcinie objęła ślady tego zjawiska, które udało się zaobserwować w przestrzeni społeczno – kulturowej wsi.
2.1 Ślady końca świata w historii
Pomnik końca świata
Obelisk umieszczony w pobliżu kościoła, przy wjeździe od strony Koszalina, przeżył już kilka końców świata. Ustawiony został po I wojnie światowej na cześć niemieckich żołnierzy. W 1945 roku umieszczono na nim Orła Białego i napis „Bóg, Ojczyzna”. Pomnik jest świadkiem przemijających epok historycznych.
Kościół i cmentarz
Te dwa
miejsca do 1945 roku służyły gminie ewangelickiej. Wraz z odejściem ludności niemieckiej, stały się świadkami dawnych czasów i końca świata niemieckiego na tych ziemiach.
W przypadku cmentarza podkreśla to fakt usytuowania polskich i niemieckich mogił w obrębie jednego ogrodzenia. Jest tam też studnia – metafora niezgłębionej przestrzeni czasu.
W Iwięcińskim kościele odbywają się co 2 lata nabożeństwa z udziałem pastora ewangelickiego. Po prawej stronie ołtarza jest też tablica z nazwiskami ewangelickich proboszczów – dawnych gospodarzy świątyni.
Architektura wsi
Domy w Iwięcinie są w większości poniemieckie. Część z gospodarstw jest odnawiana z dbałością o zachowanie tradycyjnego charakteru lokalnej architektury.
Symbolem końca świata pruskiej arystokracji i końca świata PGR - ów jest zrujnowany pałac w Rzepkowie.
Grodzisko w lesie w pobliżu leśniczówki
W lesie, w pobliżu leśniczówki Bielkowo, znajduje się grodzisko. Jest widoczne jako kwadrat obwałowań 50m. na 50m. W całości porośnięte jest zaroślami. Wykopaliska archeologiczne nie są w tym miejscu prowadzone(zostały przerwane).
Flora
Charakterystyczne dla terenu Iwięcina jest występowanie turzycy. Pochodzi ona z końca świata – z odległej Skandynawii i nie występuje w Polsce nigdzie indziej.
Obecnie w świecie flory dokonuje się swoisty koniec świata – wymierają jesiony. Może to być spowodowane stosowaniem na polach chemicznych środków ochrony roślin, widać tu związek z końcem tradycyjnego rolnictwa.
Meteoryt
Podobno gdzieś na pola pod Iwięcinem spadł meteoryt. Narobił huku i błysku. Prawdziwy, czy nie, wzbudził wśród mieszkańców zainteresowanie problematyką ciał niebieskich.
2.3 Koniec świata rolniczego
Dawne metody rolnicze
Używane dawniej maszyny świadczą o końcu świata pewnych technologii rolniczych. Na przykład pług do podorywki świadczy o stosowaniu mechanicznej metody plewienia. Ręczna pralka i magiel to świadek czasów sprzed automatów.
Sprzed końca świata dawnych metod upraw, pochodzą przedwojenne odmiany drzew owocowych, w sadzie u pana Sochy. Na drodze szczepień powstaje tam rodzaj banku genetycznego, w którym na jednym pniu rośnie i owocuje nawet pięć odmian jabłoni!
W pobliżu gospodarstwa Pana Sochy znajduje się Górka Wiatraczna na której stał młyn wiatrowy. Zawalił się podczas „apokaliptycznego” sztormu na Bałtyku, kilka lat po zakończeniu II Wojny Światowej. Zachowały się po nim fundamenty i piwnica.
3. Kościół
Kościół w Iwięcinie stanowi obiekt dumy mieszkańców. Został zbudowany przez Cystersów z Bukowa Morskiego pod koniec XIV w. Dawniej otoczony był cmentarzem, po
którym pozostał mur z trzema bramami, dla mieszkańców: Iwięcina, Wierciszewa i Bielkowa. Charakterystycznym elementem krajobrazu wsi jest wieża kościelna pochylona lekko ku zachodowi – to z tej strony najsilniej wieje. Wnętrze kościoła podlega renowacji. Obecnie odnowiony został ołtarz. Wnętrze świątyni to przestrzeń sacrum – wyjęta z ram ziemskiego czasu i przemijania, może dlatego zachowało się tam tak wiele śladów dawnych czasów, końców i początków kolejnych światów na tych ziemiach.
O Końcu i Początku opowiada obraz pokrywający strop kościoła. Polichromia ta powstała w XVII w. Jej fundatorami byli: Katarzyna Maria von Bulgrin (dziedziczka z Rzepkowa) oraz pastor Malichius. Tematem malowidła jest Dzień Pański. Ma ono strukturę cykliczną. Przedstawia cykl życia na wsi, zamyka się w ramach czasowych od świtu do zmierzchu i opowiada historię
zbawienia od stworzenia do końca świata. Postacie
charakterystyczne w tym przedstawieniu to diabły: diabeł z twarzą ówczesnego wójta, wyjątkowo nie lubianego we wsi; oraz diabełek pomorski, z rybim ogonem. W części poświęconej sądowi ostatecznemu można też zobaczyć nieszczęsne dusze potępione (płci żeńskiej) tonące w piekielnym ogniu.
4.Inicjatywy lokalne
4.1 Renowacja zabytków
Dzięki staraniom 28-osobowej Rady Parafialnej, powstałej 1 sierpnia 1999 roku, przez sześć lat jej działalności udało się pozyskać środki na kwotę ponad 250 tys. zł. Odrestaurowano m.in. zabytkową ambonę, chrzcielnicę, tablicę inskrypcyjną a w końcu 2005 roku ołtarz główny.
Wszystkie prace (renowacja ambony, chrzcielnicy, tablicy inskrypcyjnej) zostały wykonane w Pracowni Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki w Szczecinie przez mgr Tadeusza Makulca i zostały uzgodnione z Wojewódzkim Oddziałem Służby Ochrony Zabytków w Szczecinie Delegatura w Koszalinie
4.2 Kajaki i żagle
Dyrektor szkoły w Iwięcinie, Pan Włodzimierz Zimnowłodzki od wielu lat organizuje wyprawy kajakowe i żeglarskie na rzece Unieść. Uczestniczą w nich członkowie Szkolnego Klubu Kajakarskiego.
4.3 60-lecie osadnictwa 1945 – 2005
W ramach obchodów 60–lecia osadnictwa, z inicjatywy Pana Andrzeja Dębowskiego, powstało monograficzne opracowanie dotyczące historii Iwięcina. W zbieranie i opracowywanie materiałów do tej książki zaangażowało się wielu mieszkańców wsi.
Żywe są kontakty z dawnymi mieszkańcami Iwięcina – co 2 lata odbywają się zjazdy wysiedleńców.
4.4 Budowa remizy - świetlicy
Siłami mieszkańców, w centrum wsi powstaje remiza OSP, która ma pełnić również rolę świetlicy wiejskiej.
4.5 „Koniec świata w Iwięcinie”
W 2002 roku został wydany album „Koniec świata w Iwięcinie” z poezją księdza Henryka Romanika i fotografiami Zdzisława Pacholskiego.
Specjalizacja wsi wywodzi się z labiryntowego ukształtowania przestrzeni we wsi i wokół niej. Będzie się ona opierać na zagadnieniach związanych z labiryntem, torfem i źródłami. W ramach tworzenia produktu wsi mieszkańcy nauczą się prowadzić zajęcia edukacyjno – artystyczne z wykorzystaniem wikliny i torfu. We wsi powstaną labirynty, w których prowadzone będą gry i zabawy terenowe oraz różnorodne formy terapii. Labirynty służyć będą także do prowadzenia zajęć edukacyjnych i artystycznych. Przewiduje się także alternatywne, nawiązujące do specjalizacji wsi, wykorzystanie obiektów tracących dotychczasowe, związane z rolnictwem, funkcje.
1. Przebieg badań
Badania prowadzone w Paprotach służyły ewidencji zasobów - skarbów, które mogą okazać się przydatne przy tworzeniu usług i produktów związanych z labiryntami. Dokładny przebieg badań znajduje się w
Harmonogramie
2. Skarby ukryte w labiryncie
2.1 Torf
Rozległe łąki nad rzeką Grabową obfitują w złoża torfu. Do lat 50 - tych był on wydobywany i wykorzystywany na potrzeby energetyczne.
Pozyskiwa
nie
Wydobycie odb
ywało się na przełomie maja i czerwca, był to okres przerwy w pracach
polowych. Używano do teg
o celu specjalnych
narzędzi: noża i sztychówki. Ich konstrukcja pozwalała wydobywać torf w postaci tzw.
cegieł, czyli brykietów torfowych. Urobek
transportowano za koniem na desce. Praca nie
była ciężka, wykonywały ją również dzieci.
Magazynowanie
Cegły torfowe suszyły się poukładane w stosy, najpierw na podwórku, zimą przenoszone były na strych w pobliże komina. Na niektórych strychach można znaleźć je do dzisiaj.
Zastosowania
Wysuszone brykiety używane były zimą jako paliwo. Zdarzało się też, że służyły do
wypełnienia ścian domostw zbudowanych w technologii ryglowej. Alternatywnym sposobem wykorzystania cegieł i płatów wyciętych z torfu, jest budowa saun torfowych.
2.2 Miejsca spotkań mieszkańców
Mieszkańcy Paprot (nie tylko ci najmłodsi) mają dużo okazji do spotkań. Sprzyja temu istnienie we
wsi kilku miejsc, które służą do tego celu.
Boisko
Wiejskie boisko położone jest przy drodze z Malechowa, w centralnym punkcie wsi. Powstało siłami społeczności lokalnej Paprot. Znajdują się na nim pola do gry w piłkę nożną i siatkówkę plażową oraz plac zabaw z huśtawkami najwyższymi w całym powiecie. Jest też miejsce na ognisko.
Świetlica
Świetlica znajduje się w sąsiedztwie boiska, naprzeciwko przystanku autobusowego. Jest wyposażona w scenę teatralną. Od dłuższego czasu nie używana, dawniej służyła jako miejsce zabaw wiejskich. Do lat 60 – tych przyjeżdżało tu kino. obecnie remontowana i doposażona siłami mieszkańców wsi.
Piaskownica
W lesie, na skraju doliny Grabowej, znajduje się odkrywka z której pozyskiwano żwir i wysokiej jakości piasek szklarski. Obecnie jest ona ulubionym miejscem zabaw chłopców. Czasem urządza się tu ogniska.
2.3 Krajobraz
Paproty położone są na brzegu rozległej pradoliny rzeki Grabowej. Teren obniża się z północy na południe. Wieś jest więc podzielona na „górę” gdzie bardziej wieje i na „dół” gdzie jest więcej wilgoci.
Pagórkowata rzeźba terenu
Zróżnicowana rzeźba terenu i zbocza wystawione na wiatr od północy stwarzają w części wsi położonej „na górze” bardzo dobre warunki do puszczania latawców.
Na „dole” wsi znajdują się miejsca służące zimą jako wyjątkowo długie zjazdy saneczkowe.
Lasy bukowe w granicach wsi
W granicach wsi znajduje się las bukowy, rozciągnięty na niewielkich wzgórzach. Liczne dziuple u podstaw starszych drzew sugerują przejścia do podziemnego świata. Las został więc nazwany „lasem krasnoludków".
Punkty widokowe
Na „dole” wsi jest wiele miejsc, z których otwiera się rozległy widok na malowniczą dolinę rzeki Grabowej.
Łąki nad Grabową
Obecnie wykorzystywane głównie jako pastwiska. Nadają się pod uprawę wierzby energetycznej – stanowią znakomitą lokalizację dla labiryntów wierzbowych (po części są już labiryntem naturalnym), znajdują się na nich złoża torfu.
2.4 Architektura
Środowisko architektoniczne Paprot jest wyjątkowo „czyste”. Przeważają zabudowania poniemieckie, te z nich, które zostały odnowione lub zmodyfikowane, nie straciły cech charakterystycznych dla budownictwa tego regionu.
"Labiryntowy" układ dróg we wsi
Rzeźba terenu, na którym położona jest wieś i otaczające ją lasy, powodują, że układ gospodarstw jest nieregularny. Drogi, przejścia i ścieżki łączące poszczególne domostwa tworzą skomplikowany, labiryntowy układ.
Bardzo duże gospodarstwa
Paproty to wieś, w której w czasach przedwojennych, gospodarstwa były wyjątkowo duże, być może największe w okolicy. Do dzisiaj można zauważyć, że niektóre zabudowania gospodarcze są ogromne. Wielkie stodoły otaczają podwórka po bokach, a budynki bramne odgradzają je od drogi.
Opuszczone siedliska
Na polach i w lasach otaczających Paproty znajdują się miejsca po opuszczonych siedliskach ludzkich. Można je poznać po zdziczałych drzewach owocowych i innych roślinach androgenicznych (róże, pokrzywy) – to pozostałości sadów i ogrodów. Niekiedy widoczne są pozostałości fundamentów i piwnic.
Poniemiecki cmentarz
Na niewielkim wzniesieniu od strony Malechowa, znajduje się poniemiecki cmentarz. Jest posprzątany i zadbany. Często odwiedzają go potomkowie pochowanych tam osób. Popularna wśród dzieci legenda głosi, że ten kto zrywa przebiśniegi na cmentarzu będzie śnił koszmary.
Pozostałości niemieckiej infrastruktury
W okolicy piaskownicy znajduje się dawna strzelnica. Jest to nasyp ziemny w kształcie trójkąta ostrokątnego. Mieszkańcy wsi mówią, że jest tam też bunkier z czasów II Wojny Światowej, podobno pełen skarbów .
Po drodze z piaskownicy do wsi stoją tajemnicze ruiny. Jest to pozostałość wieży ciśnień. Żyją w niej jaszczurki, zaskrońce… a może i smoki?
Piece chlebowe znajdowały się dawniej w prawie wszystkich gospodarstwach. Pozostało ich niewiele. Ten, który znaleźliśmy, nadaje się
wciąż do użytku. Wielu mieszkańców Paprot pamięta wciąż tradycyjną recepturę wypieku i smak domowego chleba.
Budownictwo z gliny
Większość budynków gospodarczych została wybudowana w technologii glinianej.
2.5 Dawne gry i zabawy
Dzieci i młodzież z Paprot znają wiele sposobów na wspólne spędzanie czasu. Od zawsze należały do nich gry i zabawy towarzyskie.
Podchody
Wśród gier popularnych za czasów młodości najstarszych mieszkańców Paprot, pierwszeństwo mają podchody. Zabawa, znana również wśród współczesnej młodzieży, ma formę gry terenowej, do której wykorzystuje się strzałki, listy z zadaniami, i zakodowane wiadomości. W podchody grano kiedyś w każdą niedzielę.
"Marynarz"
Charakterystyczna dla Paprot jest specyficzna odmiana gry w chowanego. Wykorzystuje się niej deskę – katapultę, na którą odkłada się po jednym patyku za każdego złapanego uczestnika zabawy. Kto nie został jeszcze złapany może się zakraść i wystrzelić wszystkie patyki w powietrze nadeptując na deskę z jednej strony. Osoba szukająca musi je z powrotem pozbierać, co daje czas, aby się zaklepać.
Wojny na kapiszony
Prochem wydłubywanym z kapiszonów, albo łepkami od zapałek nabijano własnoręcznie skonstruowane straszaki. Za ich pomocą Paproty staczały bitwy z pobliskimi Paprotkami.
"Cipa"
Ta gra, dzisiaj już nie znana, była prawdopodobnie odmianą klipy, przypominającą minigolf.
"Małża"
Gra labiryntowa. Na boisku przypominającym zarys murów twierdzy lub labirynt, dwie drużyny strzegą swojego terytorium i ukrytego na nim „małża”. Przeciwnicy próbują przedostać się do „małża” po specjalnym torze. Są powstrzymywani poprzez wypychanie i wciągania, kto wypadnie z toru – odpada z gry. Charakterystyczny kształt boiska i elementy zapasów w grze, pozwalają sadzić, iż ma ona swoje źródła w formach treningowych stosowanych przez rycerzy starożytnych armii.
Harmonogram 1 etapu badań terenowych
Paproty 8. IX – 10. IX 2005
Badania prowadzone w Paprotach służyły ewidencji zasobów - skarbów, które mogą okazać się przydatne przy tworzeniu usług i produktów związanych z labiryntami.
Dzień 1.Czwartek, 8. IX 2005
Pierwszy dzień badań poświęcony był wstępnemu rozeznaniu pola poszukiwań „skarbów”, oraz stworzeniu i przygotowaniu grupy poszukiwawczej do „eksploracji labiryntów” – badań potencjału rozwojowego w ramach tematu wsi.
Gubimy się - rysowanie labiryntów
W celu przygotowania mieszkańców Paprot do uczestnictwa we wspólnym poszukiwaniu skarbów (zasobów rozwojowych), uzgodniliśmy wspólną wizję tego, czym jest dla nas labirynt i co go cechuje. Rysując przykładowe labirynty ustaliliśmy że charakterystycznymi cechami takiej konstrukcji symbolicznej są: kręte drogi (gubienie się), ukryte skarby i strzegące ich potwory.
Gubimy się jeszcze bardziej – podchody
Sprawdzając przyjęte wcześniej założenia, dotyczące natury labiryntu, wyruszyliśmy w podróż ujętą w ramy jednej z klasycznych „gier labiryntowych” – urządziliśmy podchody (ze stacjami -zadaniami).
Dzień 2.Piątek, 9. IX 2005
Wyprawa na torfowiska, łąka pod labirynt
Wraz z sołtysem Paprot – Stanisławem Rybickim, zwiedziliśmy łąki nad rzeką Grabową. Na jednej z nich powstanie labirynt wierzbowy.
Powstaje labiryntowa mapa Paprot
Na podstawie mapy, która powstała przy współpracy członków ekipy poszukiwawczej, ustaliliśmy na czym skupią się nasze poszukiwania. Za skarby (zasoby rozwojowe), na które zwrócimy szczególną uwagę, uznaliśmy elementy dziedzictwa kulturowego związane z: przestrzenią społeczną, grami i zabawami, architekturą, krajobrazem, eksploatacją złóż torfu.
Wyprawa w poszukiwaniu skarbów
Wyprawa rozpoczęła się od położonej w centrum wsi świetlicy (miejsca naszych spotkań). W trakcie wędrówki po krętych ścieżkach trafiliśmy na prawie czynny piec chlebowy, poniemiecki cmentarz oraz do mieszkańców pamiętających dawne gry i zabawy.
Ognisko
Po zakończeniu wędrówki dotychczasowe odkrycia zostały podsumowane na wspólnym ognisku. Wypróbowaliśmy też jedną z odkrytych gier – małża, i nauczyliśmy się nowej – fresbee.
Dzień 3.Sobota, 10. IX 2005
Wyprawy w poszukiwaniu skarbów ciąg dalszy
Kontynuując poszukiwania natrafiliśmy na narzędzia do wydobywania torfu. Przy użyciu imaginoskopów zlokalizowaliśmy też punkty widokowe na dolinę rzeki Grabowej, odkryliśmy las krasnoludków (leżący w granicach wsi las bukowy, w którym drzewa mają tajemnicze dziuple sugerujące przejścia do podziemnego świata), górkę saneczkową i latawcową.
Przedstawienie teatru cieni p.t. "Labirynt"
Przedstawienie przygotowane przez uczestników warsztatów, opowiadało o wydarzeniach i „odkryciach” ostatnich dni. Była to forma prezentacji wyników badań w społeczności Paprot.
Podsumowanie 1 etapu badań terenowych w Paprotach
Dane zebrane w trakcie badań i zaprezentowane podczas przedstawienia i w formie labiryntowej mapy Paprot, zostały na koniec jeszcze raz przedyskutowane z członkami społeczności i w gronie badaczy. Pozwoliło to na ich weryfikację i syntezę w postaci mapy myśli. Dzięki temu mogliśmy postawić sobie kolejne pytania badawcze podsumowując w ten sposób ten etap badań.
Iwięcino 16. IX – 18. IX 2005
Badania terenowe w Iwięcinie miały na celu lokalizację „końców świata” - zjawisk, miejsc, opowieści związanych z tematem rozwojowym wsi, oraz ich waloryzację pod względem możliwości wykorzystania przy tworzeniu produktu wsi.
Dzień 1.Piątek, 16. IX 2005
Pierwszy dzień rekonesansu w Iwięcinie poświęcony był stworzeniu ogólnego obrazu miejscowości i jej mieszkańców.
Wyprawa w poszukiwaniu innych światów
Pierwsza wycieczka po wsi. Naszymi przewodnikami byli młodzi mieszkańcy Iwięcina. Celem wyprawy, było poszukiwanie „innych światów” czyli próba spojrzenia na Iwięcino z nowej strony.
Użycie imaginoskopów
Używaliśmy w tym celu wspólnie przygotowanych imagineskopów. Ten tajemniczy instrument badawczy jest prostym do skonstruowania urządzeniem optycznym, które zwiększa wyobraźnię spoglądającego przezeń obserwatora.
Dzień 2.Sobota, 17. IX 2005
Wyprawa na koniec świata
Zdecydowaliśmy się na tę wyprawę korzystając z doświadczeń zebranych poprzedniego dnia. Powołane zostały trzy drużyny badawcze: d. s. końca świata w historii (świat niemiecki); d. s. końca świata w przyrodzie i d. s. końca świata rolniczego.
Powstaje przewodnik po końcach świata w Iwięcinie
Po powrocie z badań terenowych każda z ekip badawczych zrelacjonowała pozostałym przebieg swojej podróży i opowiedziała o dokonanych odkryciach. Po podsumowaniu wydarzeń dnia rozegraliśmy mecz we frisbee.
Wspólne granie - muzyka z końca świata
Dzień zakończyliśmy ogniskiem i wspólnym graniem „muzyki z końca świata”. Posłużyły nam do tego etniczne instrumenty afrykańskie. Warsztaty muzyki afrykańskiej prowadzili Wojtek Tężycki z Koszalina i Wojtek Lewandowski, który niedawno osiedlił się w Iwięcinie.
Dzień 3.Niedziela, 18. IX 2005
Msza święta
Niedziela była dniem podsumowań. Rozpoczęła się od Mszy Świętej w zatłoczonym Iwięcińskim Kościele. Podczas mszy odczytany został list duszpasterski od księdza Henryka Romanika.
Spotkania z mieszkańcami Iwięcina i okolic
Miłą gościną i cennymi informacjami zaszczycili nas w Iwięcine Państwo Drojman i Pan Socha, a w pobliskim Rzepkowie – Państwo Tomasik.
Podsumowanie 1 etapu badań terenowych w Iwięcinie
Dane zebrane w trakcie naszego rekonesansu w Iwięcinie i okolicach zostały ułożone w formie mapy myśli. Na tej podstawie dokonaliśmy podsumowania tego etapu i postawiliśmy dalsze pytania badawcze.
Dąbrowa 22. X – 23. X 2005
Celem badań wstępnych zrealizowanych w Dąbrowie, było rozpoznanie zasobów związanych ze zdrowiem i zdrowym stylem życia. Na tym etapie pole naszych zainteresowań stanowiły czynniki wchodzące w skład kapitału przyrodniczego i społecznego.
Dzień 1.Sobota, 22. X 2005
Pierwszy dzień pobytu w Dąbrowie poświęciliśmy przygotowaniu zespołu przew
odników po przestrzeni społecznej i przyrodniczej. W skład tego zespołu weszła grupa uczniów miejscowego gimnazjum. Poranek spędziliśmy w szkole, na sali gimnastycznej. Zajmowaliśmy się działaniami związanymi ze zdrowym i aktywnym spędzaniem wolnego czasu: uczyliśmy się żonglować, graliśmy we frizbee i bawiliśmy się chustą klanzy. W ten sposób mogliśmy się lepiej poznać
(klip1) i przygotować zespół, który pom
agał nam w badaniach.
Po wspólnym obiedzie wyruszyliśmy na wyprawę po zdrowie: obeszliśmy wieś i jej najbliższą okolicę poszukując miejsc, które kojarzą się ze zdrowym życiem. Rejestrowaliśmy przy tym opowieści wymieniane między członkami ekipy badawczej
Podsumowaliśmy sobotnią wyprawę. W oparciu o miejsca, które udało się nam znaleźć i umiejętności uczestników spotkania zaplanowaliśmy weekend zdrowego życia – imprezę, która odbędzie się w Dąbrowie wiosną 2006.
Zebrane w ten sposób dane posłużyły nam do stworzenia ogólnego obrazu wsi, kontekstu. Pozwoliło to postawić kolejne pytania badawcze. Informacje zostały zsyntetyzowane w formie mapy myśli.
